Complexiteit of eenvoud?

In aansluiting op mijn vorige stukje over 'kantelende' tijd, staat er op ManagementSite een mooi artikel van Lenette Schuijt over 'De eenvoud van complexiteit' - het hoofd koel houden in onvoorziene situaties. Aan de hand van een voorbeeld laat Lenette Schuijt zien dat de neiging heel groot is om bij complexe uitdagingen de organisatiestructuur zo aan te passen dat er nog geavanceerdere systemen komen,  nog concretere beschrijvingen van de resultaten die geboekt moeten worden en nog meer regels en procedures om ervoor te zorgen dat er geen fouten worden gemaakt. Maar deze klassieke controlemechanismen helpen niet om creatieve oplossingen te ontwikkelen voor deze complexe uitdagingen. In het artikel gaat de schrijfster op zoek naar nieuwe manieren om met complexiteit om te gaan. 

Zij benoemt:
* andere methoden om de toekomst te voorspellen
* risico's verminderen
* slimme afwegingen maken
* een complexe persoonlijkheid ontwikkelen
* omgaan met paradoxen
Tenslotte concludeert zij dat het een misvatting zou zijn om complexiteit te beantwoorden met nog complexere structuren. De uitdaging is om eenvoud te brengen in de complexiteit door o.a. het gebruik van intuïtie en gezond verstand. Door medewerkers te betrekken en ruimte te bieden om zelf zaken aan te pakken en op te lossen. Allemaal zaken die wij ook in het onderwijs ter harte kunnen nemen. Ook bij de invoering van Passend Onderwijs is de uitdaging om te ont-regelen en te ont-bureaucratiseren.

Kantelende tijd

"Strategie gaat niet over geld, maar over waarde" (Paul Kloosterboer -Managementboek Magazine)
"Niet alles dat waarde heeft, is meetbaar" ( Veertien 'promininenten' in het boek: Weten is meer dan meten - zie ook VK 23-2-2012)


Langzamerhand komen er steeds meer signalen dat we op weg zijn naar een andere samenleving. We lopen vast in de aanpak van 'willen' beheersen: meer procedures, meer regelgeving, meer overleg, meer afspraken etc. In het onderwijs leidt de 'toets- en regelterreur' tot een éénzijdige invulling van het onderwijs. In de VS is er al een aantal jaren een beweging aan de gang van o.a. hoogleraren die laten zien dat er meer nodig is voor goed onderwijs dan alleen het toetsen en analyseren van resultaten. In Why good classes fail toont professor Wesch  aan hoe belangrijk de band is tussen lerende en docent voor goede resultaten.
Hoogleraar Joseph Kessels betoogt in LRPLN (magazine van de SLO) dat het denken over leren in het onderwijs op een laag pitje staat! De dwang van de centrale sturing via Cito-scores en slagingspercentages moedigt niet aan om fris naar het onderwijs te kijken. Hij pleit ervoor om de leercultuur in scholen te bevorderen. Daarbij horen ook opvattingen over het leren en ontwikkelen van mensen. Opvattingen waarin leraren (samenwerkend in teams) de ruimte krijgen om het onderwijs in te richten op basis van gezamenlijk gedragen waarden en waarin zij worden uitgedaagd al hun kennis over leren in te zetten ten behoeve van het onderwijs.

Timemanagement

Afgelopen maanden heb ik me - beroepshalve - weer verdiept in het onderwerp timemanagement. Ik mocht een paar cursusbijeenkomsten daarover invullen en dat was een goede aanleiding om cursusmateriaal van vroeger te bekijken en op zoek te gaan naar relevante nieuwe inzichten.
Mijn zoektocht leverde twee mooie zaken op. Ik ontdekte het boek: Ritme van Marli Huijer





Marli Huijer wijst in dit boek op het belang en de betekenis van gezamenlijke leefritmes. Zij laat zien dat de problemen met tijd die we in dit tijdsgewricht ervaren mogelijk veel te maken hebben naar het zoeken naar nieuwe leefritmes, nu de oude leefritmes (van kerk, van kantoor en fabriek) niet meer aanwezig zijn. Hoe kunnen we in onz 24-uurseconomie op een goede manier met tijd omgaan. Geen oproep om te onthaasten, want dat is volgens haar geen oplossing.  We moeten zoeken naar een nieuwe tijdsordening waar we goed mee kunnen leven.
Een zeer interessant, goed geschreven boek.
Daarnaast ontdekte ik dat in de recente literatuur over timemanagement meer aandacht is gekomen voor de 'persoonlijke' omgang met tijd: wat is de invloed van jouw persoonlijkheid op jouw omgaan met tijd? En de problemen die je daarmee ervaart.
Verhelderend is daarbij het gebruik van de tijdsdriehoek:


 

Bezig zijn met timemanagement betekent de drie invalshoeken: effectiviteit, efficiëntie en betekenis van tijd onder de loep nemen en kijken waar voor jou 'winst' te behalen is.
Door het onderzoeken van de relatie persoon - tijd en jouw persoonlijke tijdsbeleving wordt vaak duidelijk waarom het zo lastig is om je timemanagement grondig te verbeteren. Heel wat lastiger dan handige tips ('orden je postvak in je emailprogramma') toe te passen en te proberen je werkgewoontes te veranderen ('begin 's ochtends met de klus die je meeste aandacht nodig heeft'). Maar boeiend om te begrijpen waarom je die 'verkeerde' aanpak toch maar blijft vasthouden....

Startbijeenkomsten Passend Onderwijs

Mijn agenda is in deze periode aardig gevuld met diverse 'startbijeenkomsten Passend Onderwijs'. De nieuwe samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs voor Primair Onderwijs en Voortgezet Onderwijs maken zich op om aan de slag te gaan. Deze start vindt plaats onder een nogal ongelukkig 'gesternte' : financiële (en dus personele) problemen bij veel besturen, bezuinigingen van het ministerie van OCW, maar ook bij gemeenten (Jeugdzorg o.a.), maatschappelijke onrust en een aankomende recessie. Dat is goed merkbaar op deze bijeenkomsten. Er zijn vooral zorgen. Zorgen met betrekking tot leerkrachten die 'aan hun tax zitten', zoals een bestuurder het formuleerde, en de geringe ruimte/mogelijkheden die de bestuurders zien om daar oplossingen voor te bieden. Er worden gelukkig ook heel veel kansen geformuleerd, maar dat het niet makkelijk gaat worden, dat is voor ieder duidelijk.
Als adviseur kan ik hen gebruik laten maken van ervaringen in andere regio's waar ik kom en heb ik natuurlijk allerlei 'tooltjes' om zo effectief mogelijk te kunnen werken. Elke situatie is weer anders, maar kennis van elders en van elkaar benutten: dat kan nog veel beter.
Daarom hierbij nog enkele handige powerpoints:
een overzicht voor bestuurders
een samenvatting van het referentiekader
En nog een tip: zorg vanaf de start dat de 'richting' (ambitie) duidelijk is, anders.....No sense of direction

Web 2.0

Ik heb deze week wat meer tijd dan gewoonlijk om me te verdiepen in nieuwe 'internet' zaken. Zoals bv. Storify. Ik had er al eerder over gelezen en vandaag heb ik mijn eerste 'story' gemaakt, natuurlijk over een onderwerp dat mij nauw aan het hart ligt: hoe kun je Goed Onderwijs Passend organiseren?


Wie er meer over wil weten: neem een kijkje op de website van Storify. Ik ben benieuwd of deze toepassing voet aan de grond gaat krijgen.


Voor een ander voorbeeld, kijk op:

Spirit in de school

Op de website van Lenette Schuijt vond ik een mooi artikel: 'Spirit in de school: vertrouwen en verbondenheid'. Dit artikel is al eerder gepubliceerd in 'Personeel & Organisatie'.

Het gaat in op ons verlangen naar zingeving in ons werk en het sterke contrast daarmee dat we ervaren in een werkomgeving met veel bureaucratie en beheersmechanismen. In het artikel schrijft Lenette Schuijt over leiderschap in de 21e eeuw en het zoeken naar spirit in organisaties. Zij presenteert theory U van Otto Scharmer toegepast op schoolorganisaties:

Stap 1: Co-initiëren

Luisteren en inventariseren met welke instelling en bedoeling mensen

aan een project beginnen.

Stap 2: Co-sensing

Luisteren en observeren. Rondkijken en praten met mensen in de

scholen, weten wat er leeft. Aanvoelen wat er leeft en beweegt.

Stap 3: Presencing

Vooronderstellingen opschorten over wat er aan de hand is en wat er

moet gebeuren. Daardoor je als leider nog meer openstellen voor dat

wat wil ontstaan, wat onbenoembaar is en nog niet concreet te pakken.

Stap 4: Co-creating

Vanuit de vernieuwing die lijkt te ontstaan, prototypen ontwikkelen.

Iets maken vanuit het niets. Prototypen vereisen dat je eerst al het

oude eruitgooit en een enkele oplossing bedenkt. Co-sensing gaat nog

steeds door.

Stap 5: Co-evolving

Bekijken wat er geleerd is en besluiten welke prototypes de grootste

impact kunnen hebben. Alle betrokkenen erbij halen. Een ‘ecosysteem’

ontwikkelen rondom de nieuwe ontwerpen, zodat die verbonden blijven met de belangrijkste spelers.

Van harte aanbevolen: lees haar artikel!

Ook vanuit een andere hoek aandacht voor Spiritualiteit in het onderwijs: op vrijdag 4 november een themamiddag, georganiseerd door de HAN met een presentatie van het boek : 'Spiritualiteit in het onderwijs' van Lia van Aalsum.

Voor meer informatie en inschrijvingen: klik hier

Passend Onderwijs en lessen uit het verleden

Passend Onderwijs is op dit moment één van de belangrijkste onderwerpen waar ik me mee bezig hou. Ik lees veel rapporten, beleidsplannen e.d. en ben veel aanwezig op bijeenkomsten die hierover gaan. Als al die informatie lees en hoor, vraag ik me vaak af wat we met de ervaringen uit het verleden doen. Velen van ons hebben de vorming van de samenwerkingsverbanden wsns en de samenwerkingsverbanden Voortgezet Onderwijs meegemaakt. We hebben tijdens dat proces wijze lessen geleerd. Er is ook heel veel geëvalueerd en onderzoek gedaan. Mijn collega's en ik willen deze lessen uit het verleden graag benutten voor het werken aan de toekomst. Vandaar onze zoektocht naar deze lessen.

Wat zijn de eerste bevindingen?

De minister heeft haar beleidsvoorstellen passend onderwijs begin van dit jaar gepresenteerd. De afgelopen maanden hebben diverse commissies/raden daar een reactie op gegeven. De ECPO (Evaluatiecommissie Passend Onderwijs) heeft naast een algemene reactie op de beleidsvoorstellen ook aan een drietal experts gevraagd om te reflecteren op Passend onderwijs.
Een van de adviezen van deze experts is: kijk veel nadrukkelijker naar de lessen die we uit het verleden kunnen leren en maak gebruik van resultaten van onderzoek.
Wat zijn de lessen die we kunnen trekken uit onderzoeken en de evaluaties van samenwerkingsverbanden WSNS/VO en het traject leerlinggebonden financiering? Welke ( kritische) succesfactoren kunnen we uit onderzoeksrapporten destilleren?

Gemeenschappelijke bevindingen in de documenten

1. Gebrek aan regie en duidelijke sturing: ministerie, raden, ouderraden, vakbonden of lokale niveau. Regie is procesmatig.

2. De implicaties van ‘de lerende aanpak’ (het leren van elkaar: veldinitiatieven en experimenten). Is het niet geworden.

a. Lerende ontwerpstrategie

b. Routinemaige ontwerpstratiegie

c. Intuïtiveve ontwerpstrategie

d. Diagnostische ontwerpstrategie (voor deze: wat is er al wat en kun je er van leren)

3. Onvoldoende gebruik van beschikbare expertise.

4. Teveel behandeld als een ‘technisch dossier’ en geen onderwijskundige aanpak: geïsoleerd benaderd, connecties met samenleving (waaronder ouders) worden ondergewaardeerd én geen koppeling met kwaliteitsdossiers.

Aanbevelingen van experts:

o Passend onderwijs benaderen als maatschappelijk innovatiedossier

o Van ‘groping around’ naar ‘groping along’: ECPO heeft steeds dezelfde conclusies , wel zoeken naar oplossing maar er komt geen leerervaring. Bouw op kennis en ervaringen die er al is.

o Meer innovatie: kwaliteitsimpulsen.

Wordt vervolgd.....