Vakantietijd.....leestijd

Heerlijk vakantie. Tijd om te lezen. Eerst de vakliteratuur.

Vandaag een klein boekje gelezen: Alles op zijn tijd - Sienke Goorhuis-Brouwer.

Ondertitel: Het jonge kind in pedagogisch perspectief.

Sieneke Goorhuis-Brouwer is een 'oude bekende' in onderwijsland en heeft al veel publicaties op opvoeding en taalontwikkeling van jonge kinderen op haar naam staan. In dit boek neemt ze stelling tegen de 'tand des tijds', nl. de 'drang tot toetsen' en legt ze helder uit wat jonge kinderen nodig hebben om zich te ontwikkelen.

"In groep 1 en 2 moeten kinderen zelfvertrouwen leren en zich ontwikkelen tot een schoolrijp kind. Een schoolrijp kind is trots op zichzelf, staat concreet in de wereld, kan een logisch opgebouwd en verstaanbaar verhaal vertellen, heeft beheersing over de grove en fijne motoriek, kan de wereld los van zichzelf beschouwen en analyseren, kan aandachtig met een werkje bezig zijn (20 minuten), kan aandachtig luisteren naar instructies, kan zich aan regels houden en kan in een groep functioneren. Dit moeten ze niet al kunnen in groep 1 en 2, maar dit gaan ze er leren. Dit is het drijfvermogen waarop het latere leren zich moet baseren."

Veel leuke en aansprekende voorbeelden verduidelijken haar betoog. Een aanrader voor onderwijsgevenden, beleidsmakers, maar ook voor jonge ouders.

Helder denken

Via googlen op een interessant boek gestuit: 'Helder denken, de routeplanner voor je brein' van Kees Kraaijeveld & Suzanne Weusten (beiden zijn directeuren van de Argumentenfabriek). Boek besteld en inmiddels gelezen. Zeer de moeite waard voor iedereen die zich wel eens afvraagt of de argumentatie in een artikel/krant klopt en zelf helder wil argumenteren. Aanbevolen.

Wie geÍnteresseerd is geraakt moet beslist ook verder kijken wat de Argumentenfabriek te bieden heeft: de argumentenkaarten bv. of een cultuurkaart:

De betekenis van werkplek leren voor leiderschap

Paula Ketter beschrijft een aantal trends op het gebied van werkplek leren.
In de eerste plaats neemt de belangstelling voor leiderschap af. Dat heeft te maken met diverse crises zoals de milieuramp in de Golf van Mexico of de bankencrisis. Volgens Ketter is sprake van een groot wantrouwen ten opzichte van leiders. Dit wantrouwen leidt tot andere eisen die gesteld worden aan leiderschapontwikkeling en bekwaamheden van leiders. Transparantie, eerlijkheid en ethisch handelen zijn bijvoorbeeld eigenschappen die vandaag de dag van groot belang worden gevonden voor leiders. Managementontwikkelingsprogramma's besteden daar tot dusver weinig aandacht aan. Daarbij is het de vraag of je zaken als integriteit kunt trainen. Ketter ziet hier daarom een belangrijke rol weggelegd voor meer informele manieren van leren, en leren met behulp van sociale media. Vooral ook omdat steeds meer jonge werknemers gewend zijn met deze applicaties te werken en te leren.

Belangrijker dan technologie is m.i. overigens de dialoog tussen leiders in spe onderling, en met de samenleving als het gaat om maatschappelijke verantwoordelijkheid en beroepsethische vraagstukken.

Op de tweede plaats is performance improvement vandaag de dag een belangrijk thema voor werkplek leren. Daarbij past het volgens Ketter niet om te proberen te controleren hoe werknemers denken:

“Instead, it involves capitalizing on a worker’s self-motivation, natural engagement, and resilience to perform well by control of her contentment derived from fulfilling her own purposes for working.”

Volgens Ketter is het vooral belangrijk dat middenmanagers een cultuur creëren waarin innovatieve ideeën kunnen bloeien en werknemers zelf meer controle kunnen uitoefenen over hun werk. Zij geeft hiervoor overigens helaas geen handvatten.

Een derde ontwikkeling is het toenemend gebruik van mobiele apparaten, zoals de smartphone. Hierdoor zijn de mogelijkheden voor performance support verbeterd, en hebben medewerkers altijd en overal toegang tot de meest actuele 'just-in-time'informatie om bepaalde taken uit te kunnen voeren. Bovendien zijn deze tools ook dé gereedschappen van de nieuwe generatie medewerkers.
GPS technologie stelt medewerkers bovendien beter in staat over informatie en kennisbronnen (zoals experts) te beschikken die zij op dat moment, en die plaats, nodig hebben. Technologie maakt dus niet alleen 'just-in-time'-leren mogelijk, maar ook 'just-in-place'-leren: medewerkers kunnen altijd en overal over locatiegebaseerde informatie beschikken en altijd hun netwerk raadplegen voor hulp en advies.

(met dank aan Wilfred Rubens)

Productiviteit en onderwijs: ?!

Is (arbeids)productiviteit een vraagstuk dat ons kan helpen om ondanks 300 miljoen euro bezuinigingen op Passend Onderwijs toch oplossingen te vinden om de kwaliteit van het onderwijs te handhaven, of liever nog, te verbeteren?

De afgelopen jaren is het gemiddelde aantal leerlingen per leraar in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs gedaald: de klassen zijn gemiddeld kleiner geworden. Desondanks (?) is het aantal kinderen dat geïndiceerd is en verwezen naar SO en VSO gegroeid. Met andere woorden: het lijkt erop dat we met kleinere klassen niet meer/beter in staat zijn om tegemoet te komen aan verschillen tussen kinderen.

Als kleinere klassen niet de (enige) oplossing zijn, moeten we in andere richtingen zoeken: beter geschoolde leraren? andere organisatievormen? En wat weten we van de 'productiviteit' van deze 'oplossingen'?

Mark van Vugt & Anjana Ahuja: Why some people lead, why others follows en why it matters

Citaat: 'Een natuurlijke leider stelt het welzijn van de groep voorop, niet zijn eigen gewin'

Servant leadership

Robert K.Greenleaf begon zo'n dertig jaar geleden te schrijven over leiderschap. Zijn ideeën worden gedragen door twee sterke pijlers: Greenleafs jarenlange ervaring als Directeur Management- Development bij AT&T enerzijds, anderzijds zijn doorleefde spiritualiteit die in zijn leven en werk een belangrijke plaats innam. Toen al schreef Greenleaf over thema's die vandaag de dag hot items zijn:
Leidinggeven is veel meer dan techniek en theorie. Echte leiders hebben persoonlijkheid, bezieling, waarden en idealen.
Leven is meer dan werken en functioneren. Naast werk spelen veel meer aspecten, zoals relaties, emoties, idealen en verantwoordelijkheden een rol in de wijze waarop men leven als zinvol ervaart.
Goed functioneren doe je samen. De taak van de leidinggevende is dit ‘samen’ mogelijk te maken en gestalte te geven, te faciliteren.
Greenleaf betitelde zijn gedachten over leidinggeven als 'Servant Leadership'. Leiding-geven is een dienst de je een ander bewijst. In elk bedrijf, elke organisatie zijn mensen aangewezen om leiding te geven. Toch is leidinggeven niet zozeer een recht of positie, als wel een verantwoordelijkheid. Het hangt nog maar van de situatie af wie deze het beste kan dragen. In Greenleafs eigen woorden:"Een leider is in de eerste plaats dienaar. Het begint met een fundamenteel, natuurlijk gevoel van dienst te willen zijn. Vervolgens kan zorgvuldig afwegen je er toe brengen dat als juist in de vorm van leiden te willen doen. Het specifieke van dit leidinggeven komt tot uiting in de zorg die gegeven wordt, om er zeker van te zijn dat in de primaire behoeften van de ander wordt voorzien. De beste test: groeien diegenen die je dient, als mens? Worden ze gezonder, wijzer, vrijer en zelfstandiger? Ontwikkelen ze zich zodanig dat ze ook zelf dienaar en dienstbaar willen zijn?"Enkele uitgangspunten van Greenleaf:
Mensen zijn zichzelf, uniek, specifiek, in onderscheid (maar niet als tegenstelling!) tot ieder ander.
Mensen zijn totaal, heel (holistisch), multi-dimensionaal en mogen of kunnen nooit herleid worden tot bijvoorbeeld hun beroepsmatig functioneren.
Mensen hebben een wezenlijke behoefte aan waarde en betekenis van henzelf en van hun leven.
Mensen zijn gemeenschapswezens, kunnen niet zonder anderen, in een wederkerige verhouding van 'er voor elkaar zijn'.
Daarom zullen leiders:
Mensen helpen te groeien in en naar hun unieke persoonlijkheid.
Oog hebben voor de totale mens en niet alleen voor de directe, functionele aspecten; uitgaan van de intrinsieke waarde van de ander.
In een houding van dienstbaarheid mensen helpen waarde te geven en te beleven aan hun leven als geheel en, meer specifiek, aan hun werk en functie.
Vormen van gemeenschap creëren en ondersteunen, bijvoorbeeld in de werksituatie en oog hebben voor de relatie tussen werk en sociale verbanden.

Ook in de sport?!

"Ik ben voorstander van dienend leiderschap, je team deel uit laten maken van je strategiebepaling. ...
Zet als leider de lijnen uit, maar laat je team de lijnen invullen. Zeker als die lijnen individuen raken, betrekking hebben op de taak van één persoon in dat team. Zo kan ieder individu de strategie van de coach vertalen naar zichzelf." (Marc Lammers - Yes! Een crisis).