Startbijeenkomsten Passend Onderwijs

Mijn agenda is in deze periode aardig gevuld met diverse 'startbijeenkomsten Passend Onderwijs'. De nieuwe samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs voor Primair Onderwijs en Voortgezet Onderwijs maken zich op om aan de slag te gaan. Deze start vindt plaats onder een nogal ongelukkig 'gesternte' : financiële (en dus personele) problemen bij veel besturen, bezuinigingen van het ministerie van OCW, maar ook bij gemeenten (Jeugdzorg o.a.), maatschappelijke onrust en een aankomende recessie. Dat is goed merkbaar op deze bijeenkomsten. Er zijn vooral zorgen. Zorgen met betrekking tot leerkrachten die 'aan hun tax zitten', zoals een bestuurder het formuleerde, en de geringe ruimte/mogelijkheden die de bestuurders zien om daar oplossingen voor te bieden. Er worden gelukkig ook heel veel kansen geformuleerd, maar dat het niet makkelijk gaat worden, dat is voor ieder duidelijk.
Als adviseur kan ik hen gebruik laten maken van ervaringen in andere regio's waar ik kom en heb ik natuurlijk allerlei 'tooltjes' om zo effectief mogelijk te kunnen werken. Elke situatie is weer anders, maar kennis van elders en van elkaar benutten: dat kan nog veel beter.
Daarom hierbij nog enkele handige powerpoints:
een overzicht voor bestuurders
een samenvatting van het referentiekader
En nog een tip: zorg vanaf de start dat de 'richting' (ambitie) duidelijk is, anders.....No sense of direction

Web 2.0

Ik heb deze week wat meer tijd dan gewoonlijk om me te verdiepen in nieuwe 'internet' zaken. Zoals bv. Storify. Ik had er al eerder over gelezen en vandaag heb ik mijn eerste 'story' gemaakt, natuurlijk over een onderwerp dat mij nauw aan het hart ligt: hoe kun je Goed Onderwijs Passend organiseren?


Wie er meer over wil weten: neem een kijkje op de website van Storify. Ik ben benieuwd of deze toepassing voet aan de grond gaat krijgen.


Voor een ander voorbeeld, kijk op:

Spirit in de school

Op de website van Lenette Schuijt vond ik een mooi artikel: 'Spirit in de school: vertrouwen en verbondenheid'. Dit artikel is al eerder gepubliceerd in 'Personeel & Organisatie'.

Het gaat in op ons verlangen naar zingeving in ons werk en het sterke contrast daarmee dat we ervaren in een werkomgeving met veel bureaucratie en beheersmechanismen. In het artikel schrijft Lenette Schuijt over leiderschap in de 21e eeuw en het zoeken naar spirit in organisaties. Zij presenteert theory U van Otto Scharmer toegepast op schoolorganisaties:

Stap 1: Co-initiëren

Luisteren en inventariseren met welke instelling en bedoeling mensen

aan een project beginnen.

Stap 2: Co-sensing

Luisteren en observeren. Rondkijken en praten met mensen in de

scholen, weten wat er leeft. Aanvoelen wat er leeft en beweegt.

Stap 3: Presencing

Vooronderstellingen opschorten over wat er aan de hand is en wat er

moet gebeuren. Daardoor je als leider nog meer openstellen voor dat

wat wil ontstaan, wat onbenoembaar is en nog niet concreet te pakken.

Stap 4: Co-creating

Vanuit de vernieuwing die lijkt te ontstaan, prototypen ontwikkelen.

Iets maken vanuit het niets. Prototypen vereisen dat je eerst al het

oude eruitgooit en een enkele oplossing bedenkt. Co-sensing gaat nog

steeds door.

Stap 5: Co-evolving

Bekijken wat er geleerd is en besluiten welke prototypes de grootste

impact kunnen hebben. Alle betrokkenen erbij halen. Een ‘ecosysteem’

ontwikkelen rondom de nieuwe ontwerpen, zodat die verbonden blijven met de belangrijkste spelers.

Van harte aanbevolen: lees haar artikel!

Ook vanuit een andere hoek aandacht voor Spiritualiteit in het onderwijs: op vrijdag 4 november een themamiddag, georganiseerd door de HAN met een presentatie van het boek : 'Spiritualiteit in het onderwijs' van Lia van Aalsum.

Voor meer informatie en inschrijvingen: klik hier

Passend Onderwijs en lessen uit het verleden

Passend Onderwijs is op dit moment één van de belangrijkste onderwerpen waar ik me mee bezig hou. Ik lees veel rapporten, beleidsplannen e.d. en ben veel aanwezig op bijeenkomsten die hierover gaan. Als al die informatie lees en hoor, vraag ik me vaak af wat we met de ervaringen uit het verleden doen. Velen van ons hebben de vorming van de samenwerkingsverbanden wsns en de samenwerkingsverbanden Voortgezet Onderwijs meegemaakt. We hebben tijdens dat proces wijze lessen geleerd. Er is ook heel veel geëvalueerd en onderzoek gedaan. Mijn collega's en ik willen deze lessen uit het verleden graag benutten voor het werken aan de toekomst. Vandaar onze zoektocht naar deze lessen.

Wat zijn de eerste bevindingen?

De minister heeft haar beleidsvoorstellen passend onderwijs begin van dit jaar gepresenteerd. De afgelopen maanden hebben diverse commissies/raden daar een reactie op gegeven. De ECPO (Evaluatiecommissie Passend Onderwijs) heeft naast een algemene reactie op de beleidsvoorstellen ook aan een drietal experts gevraagd om te reflecteren op Passend onderwijs.
Een van de adviezen van deze experts is: kijk veel nadrukkelijker naar de lessen die we uit het verleden kunnen leren en maak gebruik van resultaten van onderzoek.
Wat zijn de lessen die we kunnen trekken uit onderzoeken en de evaluaties van samenwerkingsverbanden WSNS/VO en het traject leerlinggebonden financiering? Welke ( kritische) succesfactoren kunnen we uit onderzoeksrapporten destilleren?

Gemeenschappelijke bevindingen in de documenten

1. Gebrek aan regie en duidelijke sturing: ministerie, raden, ouderraden, vakbonden of lokale niveau. Regie is procesmatig.

2. De implicaties van ‘de lerende aanpak’ (het leren van elkaar: veldinitiatieven en experimenten). Is het niet geworden.

a. Lerende ontwerpstrategie

b. Routinemaige ontwerpstratiegie

c. Intuïtiveve ontwerpstrategie

d. Diagnostische ontwerpstrategie (voor deze: wat is er al wat en kun je er van leren)

3. Onvoldoende gebruik van beschikbare expertise.

4. Teveel behandeld als een ‘technisch dossier’ en geen onderwijskundige aanpak: geïsoleerd benaderd, connecties met samenleving (waaronder ouders) worden ondergewaardeerd én geen koppeling met kwaliteitsdossiers.

Aanbevelingen van experts:

o Passend onderwijs benaderen als maatschappelijk innovatiedossier

o Van ‘groping around’ naar ‘groping along’: ECPO heeft steeds dezelfde conclusies , wel zoeken naar oplossing maar er komt geen leerervaring. Bouw op kennis en ervaringen die er al is.

o Meer innovatie: kwaliteitsimpulsen.

Wordt vervolgd.....

Vakantie 'ervaringen'....

Voor mij is vakantie vaak ook een tijd om informatie te verzamelen en rond te kijken voor een grote nieuwe aanschaf, zoals bv. een tv of een auto. Zo ook deze vakantie. Als adviseur kijk ik natuurlijk nieuwsgierig naar de manier hoe anderen adviseren. Daarbij vind ik het exra interessant om te zien hoe dit in andere branches gaat.

Nu, om meteen maar aan te geven hoe mijn ervaringen zijn: 'bagger'. Ik ben erg teleurgesteld in het 'niveau' van advisering in de verkoopbranche.

Allereerst lijkt het erop dat je als klant vaak beter geïnformeerd bent (je hebt op internet al rond gekeken naar mogelijkheden en modellen). Een verkoper met 'verstand van zaken' is moeilijk te vinden. Bij 'oude' (vaak plaatselijke) speciaalzaken voor bv. multimedia vind je vaak nog wel zeer goed geïnformeerde verkoper, maar dat zie je dan ook terug in de prijs. En die prijs willen we er niet voor betalen (alleen 'oude' dames en heren die prijs stellen op service en een tv die thuis wordt geplaatst en geïnstalleerd), want op internet hebben we ook gezien dat die tv veel goedkoper verkregen kan worden....

Verder leverde deze ervaringen ook veel frustraties op van niet nagekomen afspraken ('ja, u krijgt morgen de offerte toegestuurd' , 'ik bel u morgen terug om het door te geven', 'als u uw mailadres geeft, zoek ik het op en krijgt u het antwoord via de mail'. Niet dus. Je mag er zelf achterheen bellen, mailen etc...

Dan de luisterhouding van de verkoper/adviseur: knudde! Ik krijg allerlei gegevens te horen waar ik helemaal niet in geïnteresseerd ben. Er wordt over het algemeen keurig begonnen met een vraag: 'welke auto had u in gedachten?', vervolgens wordt er alleen maar informatie gegeven en niets meer aan mij gevraagd. Ik voel me niet als klant behandeld. Zelfs een kopje koffie kan er niet van af....(en dat soort dingen gaan dan ook extra zwaar tellen).

Hebben deze ervaringen nu ook betekenis voor ons vak?

Ik denk het wel:

- beginnen wij (en blijven wij) vragen stellen om echt te horen en te weten wat de klant wil en daarop in te spelen?

- hebben wij aandacht voor de klant? (kopje koffie, een 'cadeautje'...)
- hoe is het met onze expertise? weten wij meer dan de klant?

- zijn wij betrouwbaar? komen we onze afspraken na?

- staat onze prijs in relatie tot bovenstaande punten? m.a.w. is de klant bereid om 'meer' te betalen omdat wij wat exta's bieden? of .....komt de klant elders aan de benodigde info en koopt de dienst dan zo goedkoop mogelijk in, omdat de klant zelf al weet wat er nodig is?????

Tijd voor een nieuwe wind...

Ik las vandaag twee artikelen die me triggerden.

Het eerste artikel heeft als titel: 'Kunnen we deze hoogleraar minister maken' en staat in het blad Schooljournaal van de Onderwijsbonden CNV. Het blad gaat naar duizenden leden van deze bond en wordt goed gelezen. In een vorig nummer heeft een interview gestaan met prof. dr. Anna Bosman. Zij zei in dat interview: 'Verplichte handelingsplannen? Zonde van de tijd!'. Op die uitspraak (en andere uitspraken) kwamen heel veel (vooral instemmende) reacties. Vandaar dat deze hoogleraar door de lezers van dit blad 'genomineerd' wordt als nieuwe onderwijsminister. Wat opvalt, is de grote hoeveelheid reacties. Alsof een ballon is lekt geprikt: allemaal leerkrachten die 'opeens' losbarsten: 'Geweldig. eindelijk iemand die echt verstand van zaken heeft'... De Onderwijsbond CNV heeft besloten op deze 'golf' mee te bewegen en 'steunt de oproep tot burgerlijke ongehoorzaamheid' om geen handelingsplannen meer te maken. Wat is er allemaal aan de hand in onderwijsland??

Het andere artikel staat in het blad Onderwijsinnovatie, is geschreven door Rob Martens (ook hoogleraar) en gaat over 'De coöperatieve onderwijsvernieuwing'. Rob Martens vraagt zich af hoe het komt dat onderwijsonderzoek zo weinig impact heeft op onderwijsbeleid. Volgens hem worden onderwijsprofessionals gedwongen om in een keurslijf te werken waar afrekenmechanismen en korte termijn scores de boventoon voeren. Zijn credo: stop met afrekenen en toetsen, zet onderwijsprofessionalis bij elkaar en laat ze de juiste dingen doen met een goede ondersteuning.

Rob Martens heeft in zijn aritkel een prachtig fragment over daling op de rankings van onderwijsvergelijkingen en de noodzaak om meer nadruk op taal en rekenen te leggen en opbrengstgericht te werken. Alleen gaat de tekst niet over Nederland, maar over de VS en dateert het citaat van tien jaar geleden. Het is uit een boek van Diane Ravitch, destijds adviseur van Bush en één van de grondleggers van 'No child left behind.'. Zij heeft inmiddels een ander boek geschreven waarin zij terugkomt op haar aanbevelingen van toen en aantoont dat afrekenen op toetsscores niet werkt in het onderwijs! Lees: 'The death and life of the great American School system. How testing and choice are undermining education.' 2010 Perseus Books Group.

Gaan deze artikelen over heel verschillende zaken?

Nee, ik denk het niet.

Beide artikelen laten zien dat onderwijsprofessionals het zat zijn om 'gekoeieneerd' te worden en regels opgedrongen te krijgen.

Wij willen de passie terug in ons vak en zelf mee bepalen hoe wij ons werk doen. Laten we niet tien jaar wachten (zoals in de VS) voor we hier werk van gaan maken.

Aan de slag!

Passend Onderwijs: een andere invalshoek?

Vorige week mocht ik op een havo/vwo school een conferentie over Passend Onderwijs voorzitten. Een bijzondere bijeenkomst met de Raad van Toezicht, de MR (ouders/personeel/leerlingen), OR, het MT en de zorgcoördinatoren. Interessante discussies, mooi om te zien hoe verschillende geledingen in gesprek met elkaar veel 'boven tafel' kunnen krijgen. Na afloop praatte ik nog even na met de rector. We spraken over de docenten die absoluut geen mogelijkheden zagen om leerlingen met adhd en add in de klas te begeleiden. Ook de rector meende dat deze leerlingen het beste af zijn in het VSO. Mijn vragen over mogelijkheden om door beter klassenmanagement, gedifferentieerde instructie en een afgestemde pedagogische aanpak ook deze leerlingen binnen de school te kunnen opvangen, waren aan hem niet besteed. Hij luisterde beleefd, maar het had duidelijk niet zijn interesse. Door een 'zijpaadje' kwamen we via het studiehuis uit bij verschillen tussen jongens en meisjes met betrekking tot leren. Ik vertelde over recent onderzoek (Schoolsucces van jongens en meisjes in het havo/vwo: waarom meisjes het beter doen) en mijn overtuiging dat we met relatief eenvoudige interventies op dit gebied veel kunnen bereiken. Nu was zijn interesse wel gewekt. We spraken over aparte lessen voor wiskunde, over jongens die meer 'wedstrijdjes' willen en veel structuur. Dat de huidige aanpak in het studiehuis vooral bij de manier van leren van meisjes aansluit. En zo kwamen we opnieuw bij 'lastig gedrag': drukke jongens met een korte aandachtsboog en andere interesses dan frans of economie. Maar nu was de rector wel geïnteresseerd in mogelijkheden om 'zijn' docenten hierover te laten nadenken. We sloten ons gesprek af met de afspraak dat ik het onderzoek naar hem zou opsturen. In de auto terug vroeg ik me af of ingaan op/uitgaan van de verschillen tussen jongens en meisjes misschien meer kansen biedt op een gedifferentieerde aanpak in het vo, dan praten over Passend Onderwijs....